B.Landmann „Jak zostałem malarzem: Marc Chagall”

Marc Chagall to XX-wieczny artysta, który stworzył swój unikalny malarski styl. Urodził się w rodzinie żydowskiej w Witebsku na Białorusi. Choć większość życia spędził we Francji, Witebsk i magiczny świat dzieciństwa były stale obecne w jego obrazach.

W książce „Jak zostałem malarzem: Marc Chagall” artysta sam opowiada o swoich początkach, o szukaniu życiowej drogi i swojego stylu. Choć żył w trudnych czasach dwóch wojen światowych i rewolucji w Rosji, malarstwo zawsze było dla niego najważniejsze, choć często okupione wieloma wyrzeczeniami.

B.Landmann za pomocą pięknych form przestrzennych prezentuje ten na wpół-baśniowy świat Chagalla, tak dobrze znany z jego obrazów. Książka przesycona jest niebieskim i fioletem, kolorami które malarz często stosował w swoich dziełach. Nie znajdziemy w niej niestety reprodukcji dzieł artysty, ale ilustracje Landmann skutecznie zachęcają do zapoznania się z twórczością artysty. Co ciekawe, w późniejszym okresie życia Chagall już nigdy nie odwiedził rodzinnego Witebska – chciał zachować go w pamięci takim, jakim zapamiętał go z dzieciństwa.

Jak zostałem malarzem: Marc Chagall

B.Landmann

Libra 2025

wiek: 10+

M.Rusinek, M.Szomko, J.Rusinek "Trampki Vincenta"

Opowieść o malarzu

Niedoceniany za życia Vincent van Gogh obecnie jest ważną częścią kultury popularnej. Motywy z jego obrazów można spotkać na koszulkach, skarpetkach, kubkach, itp. W swojej książce „Trampki Vincenta” M.Rusinek i M.Szomko postanowili przybliżyć dzieciom postać słynnego malarza i jego twórczość.

„Trampki Vincenta” nie jest typową biografią, ani albumem z reprodukcjami, a bardziej opowieścią o poszczególnych dziełach z krótkim komentarzem odnośnie życia malarza. W książce przeczytamy o cyklu słynnych słoneczników i dlaczego Van Gogh je stworzył,  a także o „Gwieździstej nocy” czy „Sypialni w Arles”. Autorzy książki sięgnęli też do mniej znanych dzieł Van Gogha, takich jak „Most Langlois w Arles”, „Oleandry” czy „Widok Morza w Saintes-Maries”, stąd i nawet ci czytelnicy dobrze ze sztuką Van Gogha zaznajomieni, mogą dowiedzieć się czegoś nowego.

W książce wyczuwa się szczególną czułość autorów do bohatera opowieści; Van Gogh nie miał łatwego życia, do biedy i niełatwego charakteru dołączyły się problemy psychiczne. Autorzy wprost o nich nie wspominają, jednak starają się przybliżyć młodemu czytelnikowi te cechy charakteru artysty, które są warte naśladowania – podążanie własną ścieżka, wiara w wartość swojej sztuki. Pewne jest, że Van Gogh nigdy nie zdradził siebie jako artysta, zawsze malował tak jak patrzył na świat. Na ilustracjach J.Rusinek Van Gogh wydaje się pogodzony z sobą i ze światem, jego twarz jest łagodna, nie ma w nim tego napięcia, które bije z jego obrazów. Dobrze jest spojrzeć na artystę również z tej perspektywy.

Trampki Vincenta

M.Rusinek, M.Szomko, J.Rusinek

Zygzaki 2025

wiek: 10+

A.Czerwińska-Rydel "Moc czekolady. Opowieść o Wedlach i czekoladzie"

 Czekoladę E.Wedla każdy nad Wisłą zna. Jedni są miłośnikami mlecznej, inni gorzkiej, również i ptasie mleczko oraz wedlowski torcik mają swoich wiernych fanów. Rodzina Wedlów i ich produkty na stale wpisali się w polski krajobraz i tradycję.

A.Czerwińska-Rydel w swojej książce „Moc czekolady” przybliża młodszym czytelnikom historię rodziny Wedlów i ich słodkich produktów. Najpierw poczytamy o historii czekolady, dowiemy się skąd pochodzi, a następnie przejdziemy do opowieści o Karolu Wedlu, który świeżo po praktykach w cukierniach Europy postanowił spróbować swoich sil w XIX wiecznej Warszawie. Najpierw pracował jako pomocnik cukiernika, czuł jednak że w mało wówczas jeszcze popularnej czekoladzie w tabliczkach tkwi potencjał. I tak z czasem Wedel założył własną firmę, kupił maszyny i otworzył sklep ze słodyczami i czekoladą. Z czasem firmę przejął jego syn Emil (autor słynnego podpisu), który również inwestował w maszyny i asortyment, a na końcu Jan, który rozwijał firmę przede wszystkim w 20-leciu międzywojennym, zbudował wielką fabrykę i zatrudniał wielu pracowników.

Najbardziej inspirującą postacią jest Jan, który nie tylko odznaczał się niebywałą kreatywnością jeśli chodzi o sprzedaż czekolady, ale również bardzo dbał o pracowników wiedząc, że w firmie najważniejsi są ludzie i że trzeba stworzyć im najlepsze z możliwych warunków do pracy. Pewnie nie każdy wie, że w czasie wojny Jan pomagał Warszawiakom, starając się dostarczyć żywność potrzebującym, nie tylko tym zatrudnionym w fabryce.

Opowieść o Wedlach, zwłaszcza o Janie, to też historia o polskiej przedsiębiorczości i kawał polskiej historii.

Moc czekolady. Opowieść o Wedlach i czekoladzie

A.Czerwińska-Rydel

Literatura 2025

wiek: 10+

A.Rodin: fugit amor, portret intymny

Komiksowa biografia wybitnego rzeźbiarza XIX w. Augusta Rodina. Jego życie w książce zostało podzielone na 3 etapy (trochę jak w przypadku Picassa); okres życia z Rose, następnie z Camille Claudel i na końcu z Claire. Mimo tego rozróżnienia na każdym kroku widać, że dla artysty zawsze najważniejsza była sztuka, choć wpływ Claudel na jego twórczość wciąż jest tematem debat ekspertów. Dużym atutem komiksu są nastrojowe ilustracje J.Alessandry, które na znane rzeźby pozwalają spojrzeć świeżym okiem.

A.Rodin: fugit amor, portret intymny

E.Simon, J.Alessandra

Scream 2020

wiek: 15+

Ch.Grossetete "Święci", "Młodzi święci"

Wyd. Jedność wydało kilka lat temu dwie książki o Świętych – „Święci” i „Młodzi Święci”. W „Świętych” przeczytamy o postaciach, o których każdy słyszał, takich jak św.Franciszek lub Matka Teresa z Kalkuty, natomiast „Młodzi Święci” to bohaterowie zdecydowanie mniej znani – oprócz Dominika Savio czy Franciszka i Hiacynty znajdziemy tu krótką opowieść o Karolu Acutisie, Chiarze, jak też o kilku mało znanych młodych męczennikach z pierwszych wieków chrześcijaństwa.

Najciekawsza jest pierwsza część cyklu – „Święci”. Okazuje się, że nie każdy bohater tej książki już od małego wiedział, że chce być święty. Niektórzy, jak np. św. Ignacy Loyola najpierw był żołnierzem, a dopiero gdy został ranny zaczął się zastanawiać, co dalej zrobić ze swoim życiem. Każda z tych postaci wniosła bardzo wiele do tradycji Kościoła, były to osoby o niezwykłej wierze i chęci pomagania ludziom, które mogą inspirować także dziś.

Również historie o młodych świętych z XX/XXI wieku dobrze się czyta. Żyli oni całkiem niedawno i zazwyczaj niestety umierali młodo z powodu chorób, jednak już za życia budzili podziw współczesnych. Ich historie nieco różnią się od hagiograficznych opowieści ze średnich wieków. Malo jest tu „cudownych zdarzeń”, zamiast tego autorka książki skupiła się na cechach charakteru opisywanych postaci, żarliwej wierze w Boga i działalności dobroczynnej.

Znamienne, że o ile ci dawni święci często byli zakonnikami, święci współcześni już tak mocno o zakonie nie myślą i raczej pozostają osobami świeckimi. Ma to za pewne związek z tym, że i rola osób świeckich we współczesnym Kościele robi się coraz ważniejsza.

Forma książek jest bardzo atrakcyjna dla młodego czytelnika. Każda historia to około 2 stron tekstu + krótki komiks ze scenami z życia danego świętego oraz krótkie podsumowanie. Dzięki temu każdą historię czyta się dość szybko, co ważne zwłaszcza w przypadku młodszych czytelników. Obie książki polecamy dzieciom w wieku 9+ i starszym.

Święci

Ch.Grossetete

Jedność 2021

wiek: 9+

K.Stoparczyk „Jak mieć w życiu frajdę”

We wrześniu całą Polskę obiegła tragiczna wiadomość o nagłej śmierci popularnej i lubianej dziennikarki Kasi Stoparczyk. W mediach społecznościowych pojawiło się wiele fragmentów jej wywiadów z dziećmi, które uwielbiała, a przez to też, wyraźnie jak nigdy wcześniej, można było usłyszeć jej najważniejsze życiowe przesłanie - „dajcie dzieciom głos”.

Stoparczyk prowadziła wywiady we właściwym dla siebie stylu i dobrze się to czuje również w książce „Jak mieć w życiu frajdę”, która stanowi zapis kilkunastu wywiadów z pisarzami/sportowcami/muzykami, wyemitowanych w ramach cyklu „Myślidziecka 3/5/7”. Stoparczyk nie boi się zapytać o rzeczy naprawdę ważne (za co byś sobie małemu podziękował?, po co jest życie?), nie szuka przy tym sensacji, bo zależy jej na usłyszeniu głosu dziecka w rozmówcy. . Wszyscy rozmówcy dziennikarki to ludzie, którzy odnieśli sukces, ale którzy zarazem podkreślają, jak bardzo ważna jest dla nich rodzina i życie według wartości. Czytelnik czuje, że przy Stoparczyk rozmówca nie czuje się oceniany, może zachowywać się naturalnie (jak dziecko!) a nawet trochę się odsłonić. Bardzo autentyczne i pozytywne wywiady.

Jak mieć w życiu frajdę

K.Stoparczyk

WAM 2021

J.Dąbrowska „Nie ma się czego bać”

 Lato sprzyja patrzeniu z perspektywy. Z dala od codziennego kieratu, lepiej widać upływający czas i co tak właściwie jest ważne. A co jest ważne?

J.Dąbrowska postanowiła zapytać o to Mistrzów – lekarzy, pisarzy, którzy mają już ok.80 lat, a więc, jak się można spodziewać, sporo w życiu przeżyli i pewnie wiedzą jak żyć.

Na szczęście rozmówcy Dąbrowskiej nie spieszą się z gotowymi poradami na ten temat, co świadczy o tym, że Dąbrowska rzeczywiście swoich rozmówców starannie dobrała. Niestety nie każdy mędrzec starzeje się dobrze, niektórzy wiecznie moralizują, inni są zgorzkniali, inni zaś pewni że już wszystko wiedzą.

Mistrzowie Dąbrowskiej rzadko przyznają, że coś wiedzą na pewno, a wręcz bardziej skłaniają się ku stwierdzeniu, że w życiu jest więcej szarości niż biało-czarnej pewności. Wszyscy urodzili się jeszcze przed wojną lub w jej trakcie i czuje się, że wyrośli w całkiem innej mentalności niż obecna. Dzięki temu można nauczyć się od nich dystansu do obecnie modnych poglądów życiowych, jak np. że w życiu trzeba odnieść sukces, że da się wieść życie idealne, że w ogóle istnieje jakiś przepis na życie. Podkreślają, że warto zostawiać dzieciom sporo autonomiczności, by poznawały konsekwencje swoich działań. Ciekawe jest spostrzeżenie J.Hołówki, że iluzją jest przeświadczenie o istnieniu jednej najlepszej drogi życiowej, czy też uwaga W.Łukaszewicza o tym, że wg badań zabiegi wokół urody redukują lęk przed śmiercią. 

Do książki Dąbrowskiej można zajrzeć na różnych etapach życia. By zaakceptować zachodzące zmiany, by nie bać się panicznie nadchodzącej starości. Bo choć „starość nie radość”, to jednak cechuje ją spokojna pewność, której na próżno szukać w pełnej napięcia młodości.

Nie ma się czego bać

J.Dąbrowska

Agora 2015

M.Strzelecka "Simona"

Modna obecnie postać Simony Kossak, to ktoś w rodzaju dawnych pustelników. Z własnego wyboru zamieszkała z dala od świata, bez prądu i bieżącej wody, w bardzo prostych warunkach. A wszystko po to, by być bliżej świata zwierząt i natury.

Niesamowite, jak bardzo ta polska przyrodniczka i badaczka zdołała zbliżyć się do zwierząt. Myślę, że współcześnie mało kto potrafiłby tak jak ona oddać swoje łóżko dzikowi czy tolerować latające po pokoju myszołowy. Postać Simony to więc trochę ogniwo łączące z bardzo dawnymi czasami, gdy człowiek mieszkał w lesie, był otoczony zielenią i dzikimi zwierzętami. Wydaje się, jakby od tamtych czasów minęło nie tysiąc lat, ale wręcz całe lata świetlne. Simona przypomina, że ten świat dzikiej natury wciąż istnieje tuż obok i że trzeba walczyć, by nie zniknął całkowicie. 

Simona

M.Strzelecka

Libra 2024

wiek: 10+

A.Czerwińska-Rydel „Po drugiej stronie okna – opowieść o Januszu Korczaku”

 „Nie wolno zostawiać świata takim, jakim jest”

Do książek o Januszu Korczaku warto wracać. Jego metody wychowawcze, rewolucyjne 100 lat temu, wciąż są aktualne i dalej dają do myślenia. Czasy się co prawda zmieniły, ale wciąż wiele dzieci nie czuje się szanowanych, wyręcza się je w czynnościach domowych, nie traktuje poważnie, spełnia wszystkie zachcianki. Korczak potrafił znaleźć balans – wiedział, jak wymagać, jak wybaczać a zarazem nie pobłażać, jak traktować poważnie. Dziecko było u niego aktywnym podmiotem życia, a nie przedmiotem, który trzeba obsłużyć, dowieść na miejsce, dostarczyć mu wszystko pod nos.

Książka „Po drugiej stronie okna – opowieść o Januszu Korczaku” A.Czerwińskiej-Rydel opowiada najpierw o dzieciństwie Korczaka, jednak jej główny temat to oczywiście Domy Sierot, ich zarządzanie oraz opowieść o tym, jakim człowiekiem był Korczak. Jak wszystkie książki Czerwińskiej-Rydel, również i tą czyta się bardzo dobrze, autorka umie znaleźć balans między suchymi faktami biograficznymi a opowieścią o człowieku z krwi i kości. Trzeba przyznać, że Korczak był naprawdę niezwykłym człowiekiem. Znalazł swój cel w życiu, czyli pomoc bezdomnym dzieciom i całym sobą go realizował. Co ciekawe, ważną część w jego życiu zajmowało też pisanie książek. Choć każdy dzień miał wypełniony różnymi zajęciami, walka o prawa dzieci i pisanie o tym, jakie one naprawdę są, również było jego życiową pasją i misją.

Po drugiej stronie okna – opowieść o Januszu Korczaku

A.Czerwińska-Rydel, D.Łoskot-Cichocka

Muchomor 2012

wiek: 10+

Edyta Stein: w poszukiwaniu prawdy

Komiksy o świętych to współcześnie spora rzadkość, ale oto trafiłam na jeden – o Edycie Stein. Komiks przedstawia życie głównej bohaterki dość skrótowo, dominuje kolor czarny, być może symbol nadchodzącej strasznej epoki nazizmu i jej wielu ofiar, w tym także samej Edyty.

Trzeba przyznać, że bezkompromisowa postać Edyty Stein potrafi zainspirować. Podtytuł komiksu to „W poszukiwaniu prawdy” i to zdanie dobrze oddaje życiową postawę jego głównej bohaterki.

A przyszła siostra Benedykta od Krzyża (takie imię przyjęła w zakonie karmelitanek) urodziła się w Breslau w rodzinie żydowskiej. Bardzo zdolna uczennica, podjęła studia filozoficzne w Getyndze i we Fryburgu, z czasem przyjęła wiarę chrześcijańską. Spotkało się to z ostracyzmem ze strony rodziny, ale jakby tego było mało, po jakimś czasie Edyta Stein wstąpiła także do zakonu. Kontynuowała pracę naukową, a gdy naziści doszli do władzy, schroniła się w Holandii. Niestety nawet tam dosięgnął ją los jej współbraci, Żydów.

„Edyta Stein” to komiks kolorystycznie dość ponury, tak jakby przedwczesna śmierć miała naznaczyć życie naszej bohaterki już od początku. Jednak tak przecież nie było. Jakby zapytać samą Edytę, zapewne uznałaby śmierć w obozie za ledwie końcowy epizod spełnionego życia. Rozmyślając o życiu Edyty Stein czuje się, że bezkompromisowa ścieżka odkrywania prawdy, którą przyjęła, uczyniła jej życie naprawdę szczęśliwym.

Edyta Stein: w poszukiwaniu prawdy

J.Woźny, M.Venter

OKiS 2023

J.Kuciel-Frydryszak "Iłła"

Poetka Kazimiera Iłłakowiczówna żyła 94 lata – urodziła się jeszcze w XIX wieku, a zmarła w latach 80. wieku XX. To wielki szmat czasu, kiedy świat zmienił się kilka razy – Iłła urodziła się w Wilnie, gdy Polski jeszcze nie było na mapie, widziała rewolucję październikową, przeżyła I i II wojnę światową, przez wiele lat była sekretarzem Piłsudskiego. Cały ten czas też pisała wiersze i prozę.

J.Kuciel-Frydryszak w biografii Iłłakowiczówny stara się opisać też wewnętrzny świat poetki, ale nie jest to łatwe. Poetka była bardzo powściągliwa w osobistych zwierzeniach, uważała, że jest to mało eleganckie i niepotrzebne. Jej ważną cechą przy tym był niezwykły hart ducha i mocny charakter.

Warto przeczytać „Iłłę” by zobaczyć, że mimo wielu obiektywnych trudności (sieroctwo, słaby wzrok na koniec życia), da się iść przez życie odważnie i z klasą.

Na blogu można znaleźć też jeden wiersz poetki – „Czarownicę” z il.I.Chmielewskiej.

Iłła

J.Kuciel-Frydryszak

Marginesy 2017

R.Maciąg „Książka o górach”

 O wspinaniu się

„Książka o górach” R.Maciąga koncentruje się na tym, jak wejść na górę, i to najlepiej taką stromą. To książka o wspinaniu się, a także o wspinaczach, przede wszystkim polskich. Nie jest to jednak jednoosobowa biografia, jak w przypadku „Zdobyć koronę” A.Czerwińskiej-Rydel, a bardziej historia zmagań. Choć tytuł książki jest bardzo szeroki, dość prędko czytelnik się orientuje, że to co najbardziej fascynuje autora to wspinaczka. Nie każda góra wymaga wspinania się, ale z pewnością te najtrudniejsze do zdobycia są dostępne tylko dla profesjonalnych wspinaczy.

Dobrze się czyta o dokonaniach J.Kukuczki, W.Rutkiewicz, czy K.Wielickiego. Mało kto wie, jak wiele sprytu wymagał himalaizm od polskich wspinaczy w czasach PRL. Trudno było zdobyć niezbędny ekwipunek, a mimo to polscy himalaiści pobijali kolejne rekordy. Współcześnie sytuacja jest już inna. Choćby na sam Mt.Everest corocznie wchodzi około 500 osób, nie jest to więc sport tak bardzo elitarny jak kiedyś. Mimo to wspinaczka to wciąż trudny, a zarazem satysfakcjonujący sport.

Osobiście najbardziej w książce podobały mi się ilustracje P.Bliuj-Stodulskiej, utalentowanej ilustratorki książek dla dzieci. Książka najbardziej zainteresuje tych, którzy już się wspinają, lub chcieliby się wspinać. Autor gorąco zachęca młodych czytelników do wspinania się, bo jak stwierdza, na całym świecie są jeszcze tysiące nieodkrytych i nienazwanych szczytów.

Książka o górach

R.Maciąg

Agora 2024

wiek: 10+

Wydawnictwo Dolnośląskie "Świadectwa Sztuki"

 Świadectwa Sztuki to udana seria o malarzach i sztuce wydana wiele lat temu przez Wydawnictwo Dolnośląskie. Kilka z tych albumów to rodzaj artystycznej biografii; czytelnik poznaje trochę faktów z życia artysty, a następnie śledzi jego dokonania artystyczne, także pod kątem używanej techniki. Trzeba przyznać, że ciekawa jest zwłaszcza część o P.Gaugainie, widać, jak mocno artysta rozwinął się w swojej sztuce w czasie życia. Wielka szkoda, że V.van Gogh żył tak krótko, bo aż do końca życia tworzył prawdziwe arcydzieła. Niestety wielu artystów, zwłaszcza tych bardziej rewolucyjnych, przez dłuższy czas borykało się z biedą i niezrozumieniem, a uznanie przyszło dopiero po latach.

Manet

P.Wright

Wyd.Dolnośląskie 1994