"Którędy na Grunwald?"

 Podręcznik do historii, od którego trudno się od oderwać.

„Którędy na Grunwald?” czyli kolejny tom historii Polski by Skorwider&Janiszewski oraz Babka od Histy. Trzeba przyznać, że autorzy wciąż trzymają poziom i z werwą i fantazją przybliżają dość odległe z naszego punktu widzenia średniowiecze. „Którędy na Grunwald?” to opowieść o dwóch ważnych polskich królach – Kazimierzu Wielkim oraz Władysławie Jagiełło – oraz o tytułowej Bitwie pod Grunwaldem.

Wielką zaletą serii jest próba przełożenia średniowiecznych realiów na współczesny sposób myślenia (startupy, social media, PR). Nagle wszystkie odległe wydarzenia stają się dla czytelnika bardziej zrozumiałe, a przez to i sama historia. Autorzy nie stronią od humoru, ale przy tym traktują czytelnika poważnie – dokładnie wyjaśniają, skąd się wzięła Jadwiga Andegaweńska na polskiej scenie politycznej, skąd unia z Litwą lub jak długo trwały przygotowania do wielkiej bitwy.

Którędy na Grunwald?

M.Skorwider, B.Janiszewski, A.Jankowiak-Maik

Agora 2026

wiek: 12+

J.Drori "Dookoła świata. 80 roślin"

 „Dookoła świata: 80 roślin” to kolejna podróż do świata przyrody w towarzystwie J.Drori i L.Clerc. Może nawet lepsza niż w przypadku części o drzewach (pisałam o niej TU), bo o ile egzotycznych drzew nie da się podziwiać na sklepowym straganie, zamorskie owoce i przyprawy już są na wyciągnięcie ręki.

A w książce poczytamy o gatunkach i tych bardziej znajomych jak koniczna czy pokrzywa, a także o tych znanych mniej jak mango, indygowiec czy iboga. I tak jak to było w przypadku części o drzewach, dostajemy trochę wiedzy biologicznej i trochę kulturowej; dowiemy się np. że z pokrzyw przed wiekami wyplatano płótno, koniczyna to świetna roślina nawożąca glebę, a tanie wersje absyntu (bylica piołun) bywały trujące. Świetna i wciągająca podróż po świecie roślin i ludzi.

Dookoła świata: 80 roślin

J.Drori, L.Clrerc

PWN 2025

„Zawsze pamiętaj. Chłopiec, kret, lis, koń i burza”

Gdy burza trwa

„Zawsze pamiętaj” czyli kolejna książka Ch.Mackesy o perypetiach gromadki przyjaciół – tym razem w czasie burzy. Tak jak w poprzedniej książce (link do recenzji TU), jest to w zasadzie zbiór złotych myśli opatrzonych pięknymi ilustracjami. Myślę, że w książce mogą przejrzeć się ci czytelnicy, którzy właśnie napotkali życiowy kryzys, bo zwłaszcza wtedy dobrze jest sobie przypomnieć, że 

„Dni były ciemne, ale nie poddałeś się”.

Zawsze pamiętaj. Chłopiec, kret, lis, koń i burza

Ch.Mackesy

Albatros 2025

U.Eco "Trzy opowieści"

Raport o stanie świata

"Trzy opowieści" U.Eco powstały kilka dekad temu, ale świat przez ten czas specjalnie się nie zmienił. Eco zachęca do życia bez wojen ("Generał i bomba"), apeluje o więcej empatii w stosunku do obcych ("Trzech kosmonautów") i więcej pokory wobec Wszechświata ("Karły z planety Gnu"). Jak wiadomo, mimo mijających dekad wojny wciąż wybuchają, obcy są źle widziani, w miastach unosi się gruba warstwa smogu, a ludzkość i uważa się za pępek Wszechświata.
Mimo wszystko warto poczytać Eco, bo spojrzeć z dystansu na świat i naszą cywilizację.

Trzy opowieści

U.Eco

Rebis 2005

A.Rodin: fugit amor, portret intymny

Komiksowa biografia wybitnego rzeźbiarza XIX w. Augusta Rodina. Jego życie w książce zostało podzielone na 3 etapy (trochę jak w przypadku Picassa); okres życia z Rose, następnie z Camille Claudel i na końcu z Claire. Mimo tego rozróżnienia na każdym kroku widać, że dla artysty zawsze najważniejsza była sztuka, choć wpływ Claudel na jego twórczość wciąż jest tematem debat ekspertów. Dużym atutem komiksu są nastrojowe ilustracje J.Alessandry, które na znane rzeźby pozwalają spojrzeć świeżym okiem.

A.Rodin: fugit amor, portret intymny

E.Simon, J.Alessandra

Scream 2020

wiek: 15+

G.Delisle "Kroniki birmańskie", "Kroniki jerozolimskie"

"Kroniki birmańskie" czyli jeden z lepszych komiksów G.Delisle, jakie do tej pory czytałam. Delisle znów przebywa w kraju reżimowym, tym razem w Birmie. I jak to ma w zwyczaju, trochę z przymrużeniem oka przygląda się lokalnemu życiu, choć rzeczywistość autorytarna często bywa ponura. Wesołym wątkiem jest z pewnością fakt, że tym razem Delisle ma obok siebie małego synka i trochę scen z życia młodego ojca w książce też się pojawia. Oprócz tego mamy też opowieści o lokalnych tradycjach, trochę perypetii osobistych oraz refleksji nad rzeczywistością wokół i prozą życia pracowników misji humanitarnych. Lektura nie za ciężka, z inteligentnym humorem, z której jednak można się też coś dowiedzieć o świecie.

Za najlepszy komiks Delisle uważa się jednak „Kroniki jerozolimskie” i słusznie. „Kroniki ” to zapis 1,5 rocznego pobytu Delisle w Jerozolimie. Autor przygląda się lokalnym zwyczajom i historycznemu miastu, ale przede wszystkim dziwi się niesprawiedliwości jaka dotyka Palestyńczyków. W „Kronikach” znajdziemy sporo informacji o sytuacji na Bliskim Wschodzie, zwłaszcza jeśli chodzi o życie na co dzień i niestety jest to też smutna książka. Wypędzanie Palestyńczyków z ich domów i ziemi odbywa się od wielu dekad na oczach świata i nazywanie tego konfliktem jest w pewien sposób nieporozumieniem.

Kroniki birmańskie

G.Delisle

Kultura Gniewu 2008

wiek: 15+

S.Crossan "Toffi"

Poruszanie trudnych życiowych tematów w sposób bezpośredni, a zarazem subtelny to znak rozpoznawczy S.Crossan. W książce „Toffi” opowiada o problemie przemocy domowej, a także, na zasadzie swoistej odskoczni, o demencji u starszej osoby.

Tytułowa Toffi, czyli Alison, to nastolatka, która ucieka z domu od przemocowego ojca. Jej droga krzyżuje się z losem Marli – samotnej staruszki z demencją. Choć wydawałoby się, że obie kobiety mało co łączy, z czasem stają się dla siebie ważnym wsparciem.

W „Toffi” przejrzą się wszyscy, którzy doświadczyli przemocy domowej, z rodzinnego domu wyszli pokiereszowani i nie wiedzą, co to miłość. Unikając moralizowania i dydaktyki Crossan pokazuje, że nawet będąc po trudnych przejściach, można zacząć lepsze życie i nie być skazanym na przemoc. Alison robi pierwszy krok w tym kierunku; ucieka z domu, szuka osób, które mogą jej pomóc i je znajduje.

Książki Crossan działają trochę jak plaster na wewnętrzne rany. Jest trudno, wiele rzeczy poszło bardzo nie tak i boli, ale nawet wśród ciemności nie jest tak całkiem beznadziejnie, a czytelnik czuje, że nie są to tanie pocieszenia, ani zapewnienia.

Toffi

S.Crossan

Dwie Siostry 2021

wiek: 12+

Wiosna z książkami detektywistycznymi

Tegorocznej dość chłodnej wiosny wieczorami czytujemy klasykę historii detektywistycznych. Młodsi sięgają po adaptacje przygód Sherlocka Holmesa (10+) z wyd. Tandem (pisałam o nich już TU), starsi po powieści A.Christie. Jakby komuś znudziło się czytanie po polsku, można też po angielsku, z wyd. Sweet Cherry.

Mimo upływających dekad zwłaszcza powieści A.Christie wciąż czyta się dobrze, a wersję angielską polecam także tym szukającym książek dla podszlifowania znajomości języka. Christie ma na koncie kilkadziesiąt powieści, te najlepsze to z pewnością „Pięć świnek”, „I nie było już nikogo” czy „Śmierć na Nilu”. Intryga kryminalna nie zawsze jest bardzo oryginalna, ale trzeba przyznać, że Christie miała dobry zmysł obserwacji współczesnej jej obyczajowości, nie brakowało jej też dystansu i poczucia humoru.

R.Maciąg „Książka o górach”

 O wspinaniu się

„Książka o górach” R.Maciąga koncentruje się na tym, jak wejść na górę, i to najlepiej taką stromą. To książka o wspinaniu się, a także o wspinaczach, przede wszystkim polskich. Nie jest to jednak jednoosobowa biografia, jak w przypadku „Zdobyć koronę” A.Czerwińskiej-Rydel, a bardziej historia zmagań. Choć tytuł książki jest bardzo szeroki, dość prędko czytelnik się orientuje, że to co najbardziej fascynuje autora to wspinaczka. Nie każda góra wymaga wspinania się, ale z pewnością te najtrudniejsze do zdobycia są dostępne tylko dla profesjonalnych wspinaczy.

Dobrze się czyta o dokonaniach J.Kukuczki, W.Rutkiewicz, czy K.Wielickiego. Mało kto wie, jak wiele sprytu wymagał himalaizm od polskich wspinaczy w czasach PRL. Trudno było zdobyć niezbędny ekwipunek, a mimo to polscy himalaiści pobijali kolejne rekordy. Współcześnie sytuacja jest już inna. Choćby na sam Mt.Everest corocznie wchodzi około 500 osób, nie jest to więc sport tak bardzo elitarny jak kiedyś. Mimo to wspinaczka to wciąż trudny, a zarazem satysfakcjonujący sport.

Osobiście najbardziej w książce podobały mi się ilustracje P.Bliuj-Stodulskiej, utalentowanej ilustratorki książek dla dzieci. Książka najbardziej zainteresuje tych, którzy już się wspinają, lub chcieliby się wspinać. Autor gorąco zachęca młodych czytelników do wspinania się, bo jak stwierdza, na całym świecie są jeszcze tysiące nieodkrytych i nienazwanych szczytów.

Książka o górach

R.Maciąg

Agora 2024

wiek: 10+

A.Herzog "Sztorm w sercu/W sercu sztorm"

 Zakochanie trudna sprawa, zwłaszcza dla tych początkujących, czyli nastolatków. Kocha nie kocha? Jak podejść, jak zagadać, jak nie wyjść na głupka? Dlaczego nie odpisuje na smsy…? Miłość z jednej strony jest prosta, a z drugiej wydaje się czasem bardzo skomplikowana.

„Sztorm w sercu/ W sercu sztorm” to całkiem udany komiks młodzieżowy o pierwszym zakochaniu. Jego główną zaletą jest przedstawienie dwóch punktów widzenia na te same wydarzenia – chłopaka i dziewczyny. Jak się okazuje, punków całkiem różnych. Jedno jest jednak takie samo; ani Viola ani Storm nie do końca rozumieją co się dzieje i co robić z tymi w praktyce dość trudnymi uczuciami.

I tu następuje w książce wstawka edukacyjna. Autorka odsyła czytelnika do klasyki literatury (u Violi) i do filozofów (u Storma). A to wszystko po to, by nabrać dystansu do uczuć i nie myśleć, że następny dzień w szkole to już na pewno będzie koniec świata.

Myślę, że najcenniejsza w książce jest właśnie ta podwójna perspektywa. Dziewczyny mogą sprawdzić, co myślą chłopcy, a chłopcy jaki jest punkt widzenia dziewczyn. Może nie do końca to dużo pomoże, ale z drugiej strony dobrze jest czasem mieć świadomość, że nawet po wielkim zawodzie miłosnym życie z czasem wraca na swój tor. 

Sztorm w sercu/ W sercu sztorm

A.Herzog

Druganoga 2024

wiek: 12+